Güvenli sörf için 16 kural

Bilgisayarınızı korsanlara kaptırmamak ve artan bilişim suçlarının mağduru olmamak için uygulamanız gerekenler.

Çok kısa bir süredir bilgisayar kullananlar bile defalarca korsanlardan ve virüslerden bahsedildiğini duymuştur. Özellikle de ülkemizde bu yıl masum internet kullanıcılarını milyonlarca YTL dolandırdıktan sonra çökertilen iki şebeke, korsanları, virüsleri, istenmeyen e-postaları ve tüm diğer kötü niyetli uygulamaları sürekli gündemde tutmayı başardı. Buna rağmen insanın başına gelmedikten sonra kötü niyetli kişilerin eylemlerinin sonuçlarının ne denli üzücü olabileceğini anlamak kolay değil. Eğer bir gün bir bilgisayar korsanı veya virüs tarafından bilgisayarınız hedef olarak seçilirse kişisel ve mahrem olanlar da dahil tüm bilgileriniz çalınabilir, yazılımlarınız başkalannın eline geçebilir, bilgisayarınız siz anlamadan kötü emellere alet edilebilir, hatta kullanılmayacak duruma getirilebilir ve belki de en kötüsü, dolandırılabilirsiniz. Bu tip durumlara düşmemek için yapılabilecek birçok şey var. Fakat bilgisayar korsanlarından ve kötü niyetli yazılımlardan ne kadar korunabileceğiniz sizin bu konuda ne kadar çaba göstereceğinize bağlı. Yazımızda yer alan kontrol listesi ve benzer 16 önlemi bilmeniz ve uygulamanız, ileride üzücü durumların başınıza gelmesini önleyecektir.

1 Virüsleri durdurun

Günümüzde anti-virüs programı kullanmadan internete açılmak, frenleri ve farları çalışmayan bir otomobille yola çıkmaya benziyor. Fakat anti-virüs yazılımı kullanıyorsanız aynı zamanda doğru dürüst çalışmasını da garantilemeniz gerekli. Bu yüzden anti-virüs yazılımınızı her gün güncelleme yapacak şekilde ayarladığınızdan emin olun ve her hafta en az bir kez tam bir virüs taraması yaptırın.

2 Kontrol her zaman sizde olsun

Eğer bilgisayar ekranında tuhaf ve sizi tedirgin eden bir olayla karşılaşırsanız bilgisayarınızı kapatmaktan çekinmeyin. Eğer neden olduğunu veya ne işe yarayacağını anlamadıysanız, ısrarlı bir şekilde bir forma detaylar girmenizin istenmesi, bir yere tıklamanız için sürekli açılan pencerelerin karşınıza çıkması, hatta durup dururken sizden istenen kullanıcı ismi ve parolalar sizi istenileni yapma mecburiyetinde hissettirmesin. Zararlı programların sadece tanımadığınız kişilerden geleceğini de düşünmeyin. Arkadaş listelerinizde yer alan kişiler de farkında olmadan bilgisayarlarında bulunan kötü niyetli yazılımlardan etkileniyor olabilir. Eğer tanıdığınız bir kişi size sebepsiz olarak birtakım dosyalar gönderiyorsa hemen açmayın. Arkadaşınıza o dosyayı neden gönderdiğini veya gerçekten kendisinin gönderip göndermediğini sorun. Eğer haberi olmadığını söylüyorsa mesajlaşma programınızı kapatın. Kontrol her zaman sizde bunu unutmayın.

3 Küçükleri koruyun

Çocuğunuz veya sizden küçük bir kardeşiniz varsa mesajlaşma yazılımlarıyla tanıştığı kişileri öğrenin ve bir gün bu kişilerle tanışmak isterse onları cesaretlendirmeyin. Karşıdaki kişinin gerçekten de güvenilir olduğunu düşünseniz bile internette tanışılan bir kişinin kendisini çok farklı gösterebileceğini unutmayın. Internet üzerinde tanışılan kişilerin ne adlarından, ne cinsiyetlerinden ne de niyetlerinden emin olamazsınız. Ailenizde sizden küçükler de bilgisayarınızı kullanıyorsa onları sürekli bilgisayarın başından uzaklaştırmak yerine bilgisayarı ve özellikle güvenlikle ilgili kuralları öğretmeye çalışın. Nelerin bilgisayara zarar verebileceğini, nelerin tehlikeli olduğunu ve hangi durumlarda ne gibi güvenlik önlemlerinin alınması gerektiğini açıklayın. Siz bilgisayarınıza çok iyi baksanız da, bilgisi olmayan bir kişinin bir virüsü bilmeden kabul edip çalıştırabileceğini unutmayın.

4 Tanımadığınız kişilere özel bilgilerinizi açmayın

Tanımadığınız insanlara fotoğraflarınızı, özellikle de özel fotoğraflarınızı göndermeyin. Bu belki biraz tuhaf gelse de kötü niyetli kişilerin fotoğraflannızla ne yapabileceğini asla tahmin edemezsiniz. Bir süre sonra üzerinde oynanmış garip fotoğraflarınızın binlerce insan tarafından paylaşıldığına şahit olabilirsiniz.

5 Kişisel bilgileriniz sizde kalsın

İsminiz, telefon numaranız, adresiniz, kredi kartı bilgileriniz ve şifre gibi bilgilerinizi internet ortamında paylaşmayın. Rumuz kullanın ve birçok kişinin görebileceği alanlarda sadece bu işler için

ayrı bir ücretsiz e-posta hesabı kullanın. Bu sayede birçok sorunu baştan halletmiş olursunuz.

6 Korsanlara geçit vermeyin

B’r antivirüs yazılımının yanında mutlaka bir güvenlik duvan (fırewall) kullanarak korsanların bilgisayarınıza sızmasını engelleyin. Güvenlik duvarları bilgisayarınızla dış dünya arasında bir barikat görevi görür, internetten bilgisayarınıza gelen potansiyel olarak tehlike oluşturabilecek verilerin bilgisayarınıza girmesini ve korsanlann bilgisayannıza sızmasını engellerken zararsız bilgilerin iletilmesine izin verir.

7 Anti-spyware programları kullanın

Her ne kadar çok kısa bir zaman öncesine kadar en büyük bilgisayar tehdidi virüsler olarak bilinse de, günümüzde casus yazılımlar, reklamlar, tarayıcıların ele geçirilmesi, numara çeviriciler, koklayıcılar, oltalar kötü niyetli kişiler tarafından daha çok kullanılıyor ve anti-virüs yazılımları karmaşıklaşıp çeşitlenen bu tehlikeler karşısında yetersiz kalıyor. Bilgisayarınızın güvenliğini garanti altına almak için anti-spyware yazılımları kullanın ve anti-virüs yazılımları gibi bu programları da sürekli güncel tutarak yeni çıkan casus yazılımlara geçit vermeyin. Son olarak bir yerden aldığınız herhangi bir yazılımı yüklerken sözleşme koşullarını iyi okuyun ve sözleşmede kullanacağınız programın yanında farklı programların da bilgisayarınıza yükleneceğinden bahsediliyorsa kurulumdan çıkın. Bu tür ek kurulumlar başınıza tahmininizden daha fazla dert açabilir.

8 Güncel kalın

İşletim sisteminizi ve kullandığınız yazılımları güncel tutun. Tüm büyük yazılım şirketleri sürekli olarak yazılımlarında keşfettikleri açık ve problemleri gidermek için yamalar ve güncellemeler yayınlıyor. Bazen tespit edilen açıklar sisteminizi kötü niyetli kullanıcılar karşısında savunmasız bırakıyor. Bu açıklar bilgisayarınıza zarar vermeden önce gerekli yamalan sadece yazılımı üreten şirketin kanallarından yükleyin ve farklı kaynaklardan gelen yamalara itibar etmeyin.

9  Oltalara takılmayın

 İnternette dolaşan tüm kullanıcıların iyi niye:! olduğunu düşünmeyin. Herkes her zaman doğru söylemez. Bu, özellikle de sohbet odalarında ve rasgele atılan e-postalar için geçerli. Kötü niyetli kullanıcılar insanların kişisel bilgilerine ulaşmak için çok çeşitli ve yaratıcı yollarla saldırıyor. Çok kısa bir süre önce İstanbul’da çökertilen bir şebekenin 3 milyon 450 bin istenmeyen posta göndererek 10 binin üzerinde banka hesabını boşaltması, bu olaydan sadece birkaç ay önce yine internet ortamında elde ettikleri 100 bin banka kartı bilgisiyle yakalanan ve 100 milyon YTL dolandırıcılık yaptıkları tahmin edilen bir başka şebekenin çökertilmiş olması ülkemizde de durumun son derece ciddi bir hal aldığını ortaya koyuyor. Bir gün tanımadığınız bir kişi, şirket veya özellikle de bankaya aitmiş süsü verilmiş hesaplardan bilgilerinizin güncellenmesini isteyen bir e-posta alırsanız yapacağınız en iyi iş o postayı silmek ve başka kullanıcılar da etkilenmeden durumu en kısa zamanda yetkililere bildirmek olacaktır.

10 Şifrelerinizi koruyun

 internette herhangi bir alanda kullanmak için bir şifre belirleyecekseniz, tahmin edilmesi zor bir şifre kullanın. Şifrelerinizi rakamlar, küçük büyük harfler ve harflerden farklı karakterlerden oluşturun. Kullanacağınız şifrelerin özellikle sözlüklerden kolaylıkla bulunabilecek olmamasına ve en az sekiz karakter uzunluğunda olmasına dikkat edin. Şifrelerinizi kimseyle paylaşmayın ve aynı şifreyi birden fazla alanda kullanmayın ki bir kez öğrenilen şifreniz sizinle ilgili diğer tüm alanlarda kolaylıkla kullanılmasın. Son olarak şifrelerinizi belli aralıklarla, örneğin iki ayda bir değiştirin.

11 Yedekler alın

iki tip bilgisayar kullanıcısı vardır. Birincisi önemli bilgilerini kaybetmiş ve zor yolla yedek alması gerektiğini öğrenmiş olanlar, diğeriyse henüz bilgilerini kaybetmemiş fakat kaybedecek olan bilgisayar kullanıcıları. Hepimiz bilgisayarlarımızda önemli işler yapıyoruz, ileride üzülmemek için önemli bilgilerimizi düzenli aralıklarla yedeklememiz bizi saç baş yolduran durumlardan kurtarır.

12 Bencil olun

Yabancılara bilgisayarınızı açmayın. Bir ağda olsanız bile sabit diskinizi paylaşıma açık bırakmak ileride istenmeyen durumlara sebep olacaktır. Bu yüzden eğer çok gerekli değilse işletim sisteminizden dosya paylaşımını kapatmanız güvenliğinizi artıracaktır.

13 Kullanmadığınız zaman internet bağlantınızı kapatın

Eğer bilgisayarınızın başında geçirdiğiniz zamanın uzun bir bölümünde internet erişimine ihtiyacınız yoksa internet bağlantısını kapatmanız birçok duruma karşı riskleri azaltacaktır.

14 Güvenlik testleri

Bilgisayannızdaki yazılımlarda ve işletim sisteminizde güvenlikle ilgili birçok yararlı ayar mevcuttur. Bu ayarlarla bilgisayarınızın güvenliğini bilgisayarınızı kullanma alışkanlıklarınıza göre artırabilir veya azaltabilirsiniz. Yılda bir veya iki kez güvenlik ayarlarınızı gözden geçirmenizde ve ayarlarınızı en az orta kademede tutmanızda yarar var. Örnek olarak tarayıcınızda bulunan güvenlik ayarlarını öncelikle en üst seviyeye getirebilir ve tarayıcınızın kullanımından memnun kalmazsanız bir seviye düşürebilirsiniz. Fakat hiçbir zaman güvenlik ayarlarının en alt seviyede olmasına izin vermemelisiniz.

15 Tehlike anında

Eğer işletim sisteminiz bir virüs veya benzeri bir kötü yazılım tarafından ele geçirildiyse

hiç vakit kaybetmeden bu sorunu çözmeye çalışın. İlk yapmanız gereken, bilgisayarınızın internet bağlantısını kapatmak olmalıdır, internet bağlantısını kapattıktan sonra tam bir virüs taraması yapın ve internete yeniden bağlanmadan önce virüsün bilgisayarınıza nasıl bulaştığını anlamaya çalışın. Gelen bir e-postanın eklentisini açmış olmanız, mesajlaşma yazılımınızdan size gönderilen bir programı çalıştırmanız, anti-virüs yazılımınızın güncelienmemiş olması muhtemel sebepler arasında olabilir.

16 Tehlikeleri rapor edin